“Ya terapide anlattıklarımı yanlış hatırlıyorsam?”

Kendi psikoterapi sürecinize devam ediyorsunuz; konu yer yer geçmişinize geliyor ve aklınızdaki olayları anlatıyorsunuz… Fakat bazen anlatırken kendinizi tam rahat bırakamadığınızı fark ediyorsunuz; çünkü aklınıza şunlar takılıyor:

“Seneler geçti, bir şeyleri doğru hatırlamam imkansız”

“Ya anlatırken birilerine haksızlık ediyorsam?”

Bunlar psikolojik destek süreçlerine sirayet edebilen kaygılar olmakla beraber, anılarımızı yanlış-eksik hatırlamak genellikle sorun teşkil etmez.

Hafızalarımız birer kamera değiller. Dolayısıyla yaşananları olduğu gibi kaydedip saklayan bir cihaz gibi işlemezler.

Bellek, anıları her hatırladığında yeniden kuran, canlı bir süreçtir.

Bir anı her hatırlandığında, o esnadaki duygu durumu ve ihtiyaçlar eşliğinde, yeniden inşa edilir. Bu bir arıza, bir aksama değil, sadece hafızalarımızın doğal işleyiş biçimi.

Öyleyse tüm yaşadıklarımızı çarpıtarak mı hatırlıyoruz? Elbette hayır. Bir olayın ana hatları genellikle doğru şekilde hatırlanır. Olaydan farklı hatırladıklarımız, ayrıntılardır.

“Peki ya danışmanlık süreçlerini bu durum nasıl etkiler? Ya yanlış hatırladıklarımızla birilerini haksız yere suçluyorsam?”

Öncelikle, Danışmanlık ve psikoterapi odaları birer mahkeme değil.

Kimin haklı, kimin haksız olduğunu kanıtlamak, bu süreçlerin amacı değil. Kardeşimiz ya da bir yakınımız aynı olayı farklı hatırlıyor olabilir; bu aslında şaşırtıcı değil. Kimsenin yalan söylediğini de göstermiyor.

Sadece hepimizin belleği, olayları kendi bakış açımızdan, kendi ihtiyaçlarımızdan süzüyor ve saklıyor. Bu nedenle bir anının yüzde yüz doğru hatırlanması ve aktarılması gibi bir beklentimiz de olmuyor.

Anlatılan anıların, psikolog ve danışan tarafından birlikte (yeniden) anlamlandırılması asıl ilgilendiğimiz. Yani yanlış hatırlıyor olma ihtimali, deneyimleri ele almanın önünde engel değil. Tersine, bu ihtimal hem çok olası, hem de otobiyografik bellek işleyişlerimizin gayet doğal bir parçasıdır.

Okuma Önerisi

Travma ve AnıYazar: Peter A. Levine

Referanslar

Singer, J. A., Blagov, P., Berry, M., & Oost, K. M. (2013). Self-defining memories, scripts, and the life story: Narrative identity in personality and psychotherapy. Journal of Personality, 81(6), 569–582.

Fivush, R., & Grysman, A. (2023). Accuracy and reconstruction in autobiographical memory: (Re)consolidating neuroscience and sociocultural developmental approaches. Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 14(3), e1620.